AHA-ÇANAKKALE-EĞİTİM BİR SEN ÇANAKKALE ŞUBESİ 2011 KÜLTÜREL ETKİNLİKLERİNDE BU HAFTA ‘İSTİKLAL MAHKEMELERİ ELE ALINDI
Eğitim Bir Sen Çanakkale Şubesinin 2011 etkinlikleri çerçevesinde düzenlenen ‘Salı Söyleşileri’nin üçüncüsü yapıldı. Çanakkale Milli Piyango Anadolu Lisesi Müdür Yardımcısı ve Eğitim Bir-Sen Çanakkale Şubesi Teşkilat Sekreteri Şahin Uyanık ‘İstiklal Mahkemeleri’ konulu bir sunum yaptı.
Uyanık, sunumunda İstiklal Mahkemelerinin 29 Nisan 1920 de çıkarılan ‘Hıyanet-i Vataniye’ kanunu çıkarılmasından sonra geçen dört aylık dönemde düzenin sağlanamaması üzerine, çıkan ayaklanmaları bastırmak ve asker kaçaklarını önlemek amacıyla 1793 te Fransa’da kurulan İstiklal Mahkemelerinden esinlenerek kurulduğunu ifade etti.
Mahkemelerin verdikleri kararda sorumluluklarının olmadığını, infazların gerçekleşmesinden sivil asker bütün bürokratların sorumlu olduğunu, mahkeme üyelerinin hepsinin hukukçu olmadıklarını, kararların hâkimlerin Vicdani kararlarına bağlı olduğunu, Kılıç Ali’nin hatıralarında anlattığı bir genci nasıl affettikleri ile hatırasının bunun bir örneği olduğu ifade edildi.
Yakın tarihimizde verdiği kararlarla birçok kişinin infazına hükmeden mahkemelerin kapılarında ‘İstiklal Mahkemesi Mücahedesinde yalnız Allah’tan korkar’ yazdığını ifade etti.
Resmî verilere göre bu mahkemelerde, Hıyanet-i Vataniye Kanunu’na dayanarak, toplam 59.164 kişi yargılandı, bunların 41.678’ine 40 ila 100 değnek, malını mülkünü müsadere, para cezası, yerine evden başkasının askere alınması, halka teşhir, hapis, evinin yakılması gibi çeşitli cezalar verildi. 1.054 idam cezası infaz edildi. Ancak bu sayılar gerçeğin ancak bir bölümüdür, çünkü bu davalara ilişkin belgelerin büyük bölümü kayıptır. Bu konudaki en önemli çalışmanın sahibi Ergun Aybars’a göre idam edilenlerin sayısı beş binin üzerinde olabileceği ifade edildi.
İstiklal Mahkemeleri yakın tarihimizde yaşanmasına rağmen çok ayrıntılı bilgilere sahip olamadığımızı, bu konuda yapılan araştırmaların Cemal Kutay, Prof.Dr. Ergün Ayber, Prof.Dr. Cemil Koçak ile Ahmet Nedim’in hazırladığı ‘Ankara İstiklal Mahkemesi Zabıtları’ ile Kılıç Ali’nin İstiklal Mahkemesi hatıralarından ibaret olduğunu ifade etti.
Son zamanlarda güzel bir gelişme olarak, TBMM Başkanlığı, yakın dönem tarihini aydınlatacak olan İstiklal Mahkemeleri arşivini açma kararı aldı. Öncelikli olarak elektronik ortama aktarılan zabıt ve belgeler Meclis’in resmi internet sitesi aracılığıyla herkesin bilgisine sunulacak olması ve bu dosyalarla ilgili TBMM İletişim Daire Başkanlığı’na bağlı Genel Evrak ve Arşiv Müdürlüğü bünyesinde 13 kişilik bir çalışma grubu oluşturulduğu Çalışma grubunun, İstiklal Mahkemeleri’nin envanterlerini çıkardığı. TBMM arşivinde, 874 kutu içerisinde toplam 1471 adet dosyanın bulunduğu tespit edildiği. Bu dosyaların Osmanlıca’dan tercümesine başlandığı, Tercüme ile birlikte dosya içeriğindeki belgeler de taranarak elektronik ortama aktarılacak olmasının yakın tarihimizi bilmek açısından sevindirici olduğu ifade edildi..
Sıcak ve samimi bir ortamda gerçekleşen sunum sonucunda katılımcılar ve Şube başkanı Numan Yaşar Sunumu yapan Eğitim Bir-Sen Şube Teşkilat Sekreteri Şahin Uyanık’a teşekkür ederek memnuniyetlerini ifade ettiler.
HABER-CAHİT YILMAZ
Eğitim Bir Sen Çanakkale Şubesinin 2011 etkinlikleri çerçevesinde düzenlenen ‘Salı Söyleşileri’nin üçüncüsü yapıldı. Çanakkale Milli Piyango Anadolu Lisesi Müdür Yardımcısı ve Eğitim Bir-Sen Çanakkale Şubesi Teşkilat Sekreteri Şahin Uyanık ‘İstiklal Mahkemeleri’ konulu bir sunum yaptı.
Uyanık, sunumunda İstiklal Mahkemelerinin 29 Nisan 1920 de çıkarılan ‘Hıyanet-i Vataniye’ kanunu çıkarılmasından sonra geçen dört aylık dönemde düzenin sağlanamaması üzerine, çıkan ayaklanmaları bastırmak ve asker kaçaklarını önlemek amacıyla 1793 te Fransa’da kurulan İstiklal Mahkemelerinden esinlenerek kurulduğunu ifade etti.
Mahkemelerin verdikleri kararda sorumluluklarının olmadığını, infazların gerçekleşmesinden sivil asker bütün bürokratların sorumlu olduğunu, mahkeme üyelerinin hepsinin hukukçu olmadıklarını, kararların hâkimlerin Vicdani kararlarına bağlı olduğunu, Kılıç Ali’nin hatıralarında anlattığı bir genci nasıl affettikleri ile hatırasının bunun bir örneği olduğu ifade edildi.
Yakın tarihimizde verdiği kararlarla birçok kişinin infazına hükmeden mahkemelerin kapılarında ‘İstiklal Mahkemesi Mücahedesinde yalnız Allah’tan korkar’ yazdığını ifade etti.
Resmî verilere göre bu mahkemelerde, Hıyanet-i Vataniye Kanunu’na dayanarak, toplam 59.164 kişi yargılandı, bunların 41.678’ine 40 ila 100 değnek, malını mülkünü müsadere, para cezası, yerine evden başkasının askere alınması, halka teşhir, hapis, evinin yakılması gibi çeşitli cezalar verildi. 1.054 idam cezası infaz edildi. Ancak bu sayılar gerçeğin ancak bir bölümüdür, çünkü bu davalara ilişkin belgelerin büyük bölümü kayıptır. Bu konudaki en önemli çalışmanın sahibi Ergun Aybars’a göre idam edilenlerin sayısı beş binin üzerinde olabileceği ifade edildi.
İstiklal Mahkemeleri yakın tarihimizde yaşanmasına rağmen çok ayrıntılı bilgilere sahip olamadığımızı, bu konuda yapılan araştırmaların Cemal Kutay, Prof.Dr. Ergün Ayber, Prof.Dr. Cemil Koçak ile Ahmet Nedim’in hazırladığı ‘Ankara İstiklal Mahkemesi Zabıtları’ ile Kılıç Ali’nin İstiklal Mahkemesi hatıralarından ibaret olduğunu ifade etti.
Son zamanlarda güzel bir gelişme olarak, TBMM Başkanlığı, yakın dönem tarihini aydınlatacak olan İstiklal Mahkemeleri arşivini açma kararı aldı. Öncelikli olarak elektronik ortama aktarılan zabıt ve belgeler Meclis’in resmi internet sitesi aracılığıyla herkesin bilgisine sunulacak olması ve bu dosyalarla ilgili TBMM İletişim Daire Başkanlığı’na bağlı Genel Evrak ve Arşiv Müdürlüğü bünyesinde 13 kişilik bir çalışma grubu oluşturulduğu Çalışma grubunun, İstiklal Mahkemeleri’nin envanterlerini çıkardığı. TBMM arşivinde, 874 kutu içerisinde toplam 1471 adet dosyanın bulunduğu tespit edildiği. Bu dosyaların Osmanlıca’dan tercümesine başlandığı, Tercüme ile birlikte dosya içeriğindeki belgeler de taranarak elektronik ortama aktarılacak olmasının yakın tarihimizi bilmek açısından sevindirici olduğu ifade edildi..
Sıcak ve samimi bir ortamda gerçekleşen sunum sonucunda katılımcılar ve Şube başkanı Numan Yaşar Sunumu yapan Eğitim Bir-Sen Şube Teşkilat Sekreteri Şahin Uyanık’a teşekkür ederek memnuniyetlerini ifade ettiler.
HABER-CAHİT YILMAZ
